Ilustracija: Orginalnost je na ceni i to treba iskoristiti Ilustracija: Orginalnost je na ceni i to treba iskoristiti

Jedinstveno al’ šta vredi… Истакнут

Аутор  dec 02, 2019

Naslov koji ste upravo pročitali je bio naziv radionice koju je NALED organizovao za novinare. Dvosmisleno rečeno, tumačite kako želite, ali ovo je trenutno stanje stvari u oblasti koju stručno ili popularno zovemo proizvodi sa zaštićenim geografskim poreklom, odnosno proizvodi koji su karakteristični za određeni kraj, rade se po ustaljenom i zaštićenom receptu i imaju vrhunski kvalitet. U Italiji je to recimo sir Parmezan iz regije Riđano, vina iz Hrvatske, „dingač” i „postup”.Užičani su zaštitili ime goveđe i svinjske pršute i slanine , zatim Lipov med sa Fruške gore i med iz Kačera u Šumadiji.
U Srbiji za sada 42 proizvoda imaju zaštićeno geografsko poreklo, većina od njih su prehrambeni proizvodi ali ima i neprehrambenih. Kako su potvrdile analize futoški kupus i pirotski kačkavalj beleže rast proizvodnje, dok pirotski ćilim tka samo jedno Udruženje žena. Postoje i oni proizvodi sa zaštićenim geografskim
poreklom za koje niko nije zainteresovan.
Nadležni kažu da će proizvode sa geografskim poreklom podržati dodatnim subvencijama. Primera radi iskustva Francuske i Italije u ovakvim proizvodima su više nego pozitivna. Njihovi proizvodi poput sira osvojili su svet, a slično će pokušati i proizvođači leskovačkog ajvara. kaže Stevica Marković
iz Udruženja „Leskovački ajvar“. Ukus i miris dolaze od pečenja na drva na metalnim plotnama. Tu je uloženo puno ručnog rada. Ne koristimo hibride nego sortu u tipu „kurtove kapije“, koja u odnosu na hibride daje upola manji prinos ali je zato nama bitan kvalitet ove paprike.
Međutim primećeni su i drugi problemi u ovom načinu proizvodnje, a to veći troškovi proizvodnje i nelojalna konkurencija, koja nekažnjeno koristi oznake koje samo liče na zaštićeno geografsko poreklo, to su i glavni su razlozi za manji broj sertifikovanih proizvođača. Dragana Tar, kompanija „SEEDEV“: Proizvođači ne mogu da dobro iskomuniciraju taj svoj dodatni kvalitet potrošačima. Ne postoji logo koji jasno označava da je to proizvod sa zaštićenim imenom.

Kada govorimo o lokalnim samoupravama, svi vole da se podiče ovim proizvodima, ali u suštini, malo se o njima brine, u smislu podrške udruženjima, dodatne obuke ili promocije. Violeta Jovanović, direktor Naled-a dala je konkretan predlog: „Mi zagovaramo da se u svim većim gradovima i u turističkim centrima uspostave etno-galerije u kojima će se plasirati pre svega ovakvi autentični proizvodi“.
U Ministarstvu poljoprivrede kažu da su svesni i potencijala i problema i zato spremaju nove subvencije koje neće isključiti postojeću podršku. Na radionicu koju je organizovao NALED u ime Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede govorio je Branislav Raketić: „Imamo meru kojom se obezbeđuje pokrivanje dela troškova sertifikacije; učešće države je od 55% do 60%, kada se radi o marginalnim područjima. Takođe, imamo i sistem za uspostavljanje kontrolnih markica“. Kako je lepo to primetila i Marija Miladinović Lisov koleginica sa RTS-a koja je takođe učestvovala na radionici za novinare: „Pre nego što
izađu pred stranog kupca, proizvodi sa geografskim poreklom trebalo bi da osvoje domaće kupce. Ali to je priča o tome da moramo više da volimo i poštujemo sebe“.
Ona je kao primer navela ručno rađeni šal u koji je. ugrađeno sigurno mnogo više i ručnog rada i kvaliteta, nego u neki slični, uvozni, iz komercijalne proizvodnje, koji smo spremni da platimo i nekoliko puta više. Nameće se i pitanje zašto je to tako? Imamo primere Škotske koja je prepoznatljiva po “kiltu” i gajdama, na svakom koraku u Austriji možete videti deo tradicionalne garderobe, naročito na svetkovinama, ili u Nemačkoj na Oktobar festu.
U narednim izdanjima pokušaćemo da vam više približimo naše proizvode sa zaštićenim geografskim poreklom, a kako se zapravo dolazi do ovog statusa? Ovo je sjajno objasnila Sofija Rankov iz Enološke stanice u Vršcu u svojoj prezentaciji:

Ko može da pokrene postupak?
Svako domaće fizičko i pravno lice kao i udruženja ovih lica koja proizvode na određenom geografskom području proizvode koji se obeležavaju nazivom tog
geografskog područja. Privredne komore, udruženja potrošača i državni organi zainteresovani za zaštitu imena porekla, odnosno geografske
oznake u okviru svojih aktivnosti. Strana fizička ili pravna lica, odnosno strana udruženja, ako je ime porekla, odnosno geografska oznaka priznata u zemlji
porekla , kada to proizilazi iz međunarodnih ugovora. Dobra praksa u Evropi i svetu podrazumeva da se proces pokreće isključivo od
strane udruženja proizvođača Dokumentacija: Podnosi se u dva istovetna primerka (zahtev je isti za ustanovljenje imena porekla i geografske oznake).
Za više detalja videti član 17. Zakona o oznakama geografskog porekla i Član 5. Uredbe o postupku za ustanovljenje geografske oznake porekla i priznanju
svojstva ovlašćenog korisnika geografske oznake porekla. Podaci o specifičnim karakteristikama proizvoda Kod geografske oznake- sadrže opis
načina proizvodnje precizno naznačene specifičnih karakteristika ili kvaliteta proizvoda, uključujući i podatke o stečenoj reputaciji, odredbe o tome ko
ima pravo na upotrebu geografske oznake kao i odredbe o pravima i obavezama korisnika geografske oznake.
Kod ustanovljenja imena porekla, podaci se podnose u vidu elaborata o načinu proizvodnje proizvoda i posebnim svojstvima i kvalitetu proizvoda. (za više
detalja videti član 18. Zakona o oznakama geografskog porekla i član 6. Uredbe o postupku za ustanovljenje geografske oznake porekla i priznanju svojstva
ovlašćenog korisnika geografske oznake porekla.
Koliko vredi zaštititi proizvod?
U Evropskoj uniji, razlika u ceni između proizvoda, koji imaju oznaku zaštićenog geografskog porekla, i onih, koji nemaju tu oznaku, iznosi između 10 i 230% (vina). Prema podacima na zvaničnom sajtu Evropske unije u državama članicama registrovano je 658 proizvoda sa geografskim oznakama porekla a ukupan godišnji obrt ostvaren trgovinom samo proizvodima sa zaštićenim geografskim poreklom iznosi oko 40 milijardi eura.
Italija ostvaruje obrt od 12 milijardi evra u trgovini proizvodima sa zaštićenim geografskim poreklom, a Španija gotovo 3,5 milijarde. Evropska unija je usvojila Direktivu EU 510/06, prema kojoj geografsko poreklo svojih proizvoda u Uniji mogu da zaštite i proizvođači iz zemalja, koje nisu njene članice. To znači, da će proizvodi, ukoliko uspešno ispune zahteve precizirane u Direktivi, imati mogućnost da koriste iste oznake kao i proizvodi iz zemalja Evopske
unije. To će dati izuzetnu poziciju proizvođačima da plasiraju svoje proizvode na tržišta Evropske unije.
Koji proizvodi mogu imati zaštitu geografskog porekla?
1. Poljoprivredni proizvodi (paradajz, paprika, grašak i sl.)
2. Prehrambeni proizvodi (sir, kajmak, pršuta...)
3. Prirodni proizvodi (kamen, mermer, vuna, staklo...)
4. Zanatski proizvodi (ćilim, opanak...)
5. Industrijski proizvodi
6. Proizvodi domaće radinosti (proizvodi ručne izrade)
Geografska oznaka je priznatost jednog autentičnog proizvoda. Odličan alat u savremenom svetu da se nešto pozicionira kao brend, pomogne u promeni na bolje radno okruženje manje razvijenih sredina - rekla je Dragana Tar, direktorka SEEDEV-a na nedavno održanoj radionici „Jedinstveno, al šta vredi“ koju su
organizovale ova organizacija i NALED, u okviru projekta Podrška pravu intelektualne svojine i proizvoda s poreklom. Koncept oznake geografskog porekla prisutan je širom sveta i postoji više hiljada proizvoda koji ga nose. Dobija se u nacionalnim i međunarodnim okvirima. Svi znaju da feta može da bude samo iz Grčke, šampanjac iz Francuske, italijanski ili švajcarski sirevi, samo je jedna vrsta ariba kakaa iz Ekvadora ili specifična limeta iz oblasti Pike
u Čileu koja se razlikuje od drugih agruma. Među prvim proizvodima koji su posegli za GI u nekadašnjoj Jugoslaviji bila je užička goveđa, pa potom svinjska pršuta, s kraja osamdesetih i početkom devedesetih godina, pa sremski kulen, rtanjski čaj, homoljski ovčiji sir... Hrana je naše blago s kojim možemo osvojiti svet Ove oznake nekom proizvodu daju prefiks mesta ili predela. Ujedno su garant kvaliteta jer se pravi, uzgaja na starinski način, od sirovina koje se nalaze samo na toj lokaciji, u specifičnoj mikroklimi.

- To je reputacija danas tako potrebna proizvodima na tržištu, ali ujedno i šansa za razvoj sela, smanjenje broja nezaposlenih, sprečavanja migracije mladih, ističe Dragana Tar.
Osim prehrambenih namirnica, oznake geografskog porekla mogu imati tradicionalni zanatski proizvodi, rukotvorine, grnčarija, tekstil... Za sada u Srbiji ih ima smo četiri: pirotski ćilim, sirogojno ručno pleteni odevni predmeti, bezdanski damast i šabački peškiri. Kako kaže Violeta Jovanović, počasna predsednica udruženja Etnomreže i izvršna direktorka NALED-a, u toku je proces dobijanja sertifikata za još dva proizvoda starih tehnika ručnog rada.
Proizvodi sa oznakom geografskog porekla:
Reg. br. 3 Goveđa užička pršuta
Reg. br. 4 Svinjska užička pršuta
Reg. br. 5 Užička slanina
Reg. br. 6 Sremski kulen
Reg. br. 7 Sremska domaća kobasica
Reg. br. 8 Sremska salama
Reg, br. 9 Požarevačka kobasica
Reg. br. 10 Rtanjski čaj
Reg. br. 11 Krivovirski kačkavalj
Reg. br. 12 Homoljski ovčiji sir
Reg. br. 13 Homoljski kozji sir
Reg. br. 14 Homoljski kravlji sir
Reg. br. 16 Jagodinska ružica
Reg. br. 17 Vršačko šampion pivo
Reg. br. 27 Kladovski kavijar (Caviar of Kladovo)
Reg. br. 28 Voda Vrnjci
Reg. br. 29 Apatinsko jelen pivo
Reg. br. 36 Bujanovačka mineralna voda AQUA HEBA
Reg. br. 38 Sirogojno
Reg. br. 40 Mineralna voda Duboka
Reg. br. 42 Knjaz Miloš Bukovička banja
Reg. br. 44 Petrovska Klobasa (Petrovačka kobasica)
Reg. br. 45 Leskovačko roštilj meso (za pljeskavice i ćevapčiće)
Reg. br. 46 Valjevski duvan čvarci
Reg. br. 48 Svrljiški kačkavalj
Reg. br. 50 Futoški sveži i kiseli kupus
Reg. br. 51 Homoljski med
Reg. br. 52 Ariljska malina
Reg. br. 53 Svrljiški belmuž
Reg. br. 55 Staroplaninski kačkavalj
Reg. br. 56 Leskovački domaći ajvar

Izvor: Agrobiznis magazin 

 

 


Reg. br. 57 Fruškogorski lipov med
Reg. br. 58 Kačerski med
Reg. br. 59. Sjenički ovčiji sir
Reg. br. 60 Sjenička jagnjetina
Reg. br.61 Pirotski kačkavalj od kravljeg mleka
Reg. br.62 Somborski sir
Reg. br.63 Ečanski šaran i 64.Zlatarski sir

Остави коментар

Проверите да ли сте унели све потребне информације где је назначено (*). HTML код није дозвољен.

  1. Popularno
  2. Aktuelno
  3. Komentari

 

Kalendar

« Јул 2020 »
Пон Уто Сре Чет Пет Суб Нед
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31