Asfiksija ili ugušenje riba je dosta česta pojava, i nastaje kao posledica manje količine kiseonika u vodi, nego što je za život neophodno. Poznato je da različite vrste riba imaju različite fiziološke potrebe za kiseonikom, tako da je za šarana, soma, karaša i deverike normalna koncentracija kiseonika u vodi 5 mg/l, dok je za pastrmke optimalna koncentracija viša od 7 mg/l.

Količina slobodnog kiseonika u vodenoj sredini može znatno da varira i leti i zimi, a zavisi od temperature vode, bakterijske i biljne flore, količine organskih materija, koncentracije mineralnih materija u vodi i slično. Pri višim temperaturama vode, količina kiseonika je srazmerno manja, i na temperaturi vode od 30°C smanjuje se na polovinu.

na 0°C    iznosi 14,45 mg/l

na 5°C    iznosi 12,74 mg/l

na 10°C iznosi 11,25 mg/l

na 15°C iznosi 10,7 mg/l

na 20°C iznosi 9,1  mg/l

na 25°C iznosi 8,27 mg/l

na 30°C iznosi 7,52 mg/l

Navedenim vrednostima treba dodati i to, da velika količina aerobnih bakterija u vodi, troši više slobodnog kiseonika, i da truljenje organskih materija vezuje slobodan kiseonik. Može se reći, da je količina slobodnog kiseonika u vodi, multifaktorijalno zavisna.

U jezerima i otvorenim vodama, nestašica kiseonika nastaje usled zagađenja otpadnim vodama, bogatim organskim materijama, kao i otpacima iz  kanalizacije, mlekara, pivara, šećerana, fabrika skroba, celuloze i slično. Otpadne vode sa ratarskih površina, koje se đubrene mineralnim materijama, mogu da utiču na smanjenje koncentracije slobodnog kiseonika u vodi, jer doprinose bujnom rastu algi i bilja, što takođe dovodi do stvaranja većih količina organskih materija i daljih posledica. Prekomerni razvoj bilja i algi u vodi, ne samo da troši slobodan kiseonik, već i njihovo prisustvo na površini vode sprečava prodiranje svetlosti i fotosintezu u dubljim slojevima vode.

Iz istih razloga u ribnjacima, i otvorenim vodama, dolazi najčešće do uginuća usled asfiksije u jutarnjim satima, jer mrak preko noći smanjuje stvaranje kiseonika, zbog čega je u vodi najmanje kiseonika pred svitanje. Poznato je da su asfiksije česte pri visokim temperaturama, pretežno leti i u toku transporta većeg broja riba u manjim sudovima i bez provetravanja. I zimi može doći do masovnog uginuća riba ugušenjem, kada se usled formiranja ledene kore na površini utroši slobodan kiseonik u vodenoj sredini. U pastrmskim ribnjacima, ugušenja su veoma retka, jer se obraća više pažnje na u tehnologiji uzgoja, nego u šaranskim ribnjacima, mada se i ona dešavaju usled smanjenja, ili prekida dotoka vode, kao što je slučaj pri zapušavanju rešetaka lišćem, ili drugom nečistoćom, zatim pri zagađenju ribnjaka izmetom riba, kao i pri prenaseljenosti ribnjaka nesrazmerno protočnosti vode.

Pri postepenom smanjenju koncentracije slobodnog kiseonika u ribnjacima, sa različitim vrstama riba, prvo uginu one koje su osetljivije na njegov nedostatak (grgeč i mlađ bez obzira na vrstu ribe). Kod potpunog nedostatka kiseonika u vodi, nije pošteđena ni jedna vrsta ribe, niti i jedna starosna kategorija (pomor riba na Aleksandrovačkom jezeru kod Vranja u zimu 2013. godine, zbog leda na površini).

Kao prvi znak nedostatka kiseonika u vodi, javlja se svetlija boja riba. Ribe su uznemirene, skupljaju se na površini vode, a zimi oko otvora na ledenoj kori uz simptom ubrzanog disanja. U šarana je karakeristično “ hvatanje“vazduha ustima tzv“pušenje“. Kod uginulih riba, usta su otvorena ,škržni poklopci uzdignuti, a škržni listići razmaknuti. 

Za dijagnozu je pored kliničke slike, i postmortalnog nalaza, od presudnog značaja dokaz niskih koncentracija kiseonika u vodi. Kako njegova količina može brzo da varira (za nekoliko sati), potrebno je uzorke vode uzimati u momentu uginuća riba. Uzorci vode bi trebalo uzimati u flašicama sa brušenim čepom, flašice treba dobro oprati u vodi, iz koje će se uzeti uzorak, i napuniti je do samog vrha zapušača, tako da u vodi nema vazduha.

U sprečavanju asfiksije, treba uzeti u obzir sve momente koje dovode do njene pojave, i na vreme ih otkloniti. Ne dozvoliti prekomerni razvoj algi i bilja u vodi, kao i otklanjati organske materije i nečistoću. Pratiti koncentraciju slobodnog kiseonika u ribnjaku, naročito u jutarnjim satima, i ukoliko postoji potreba dodati vodi 50-100 kg kreča, što je dovoljno za nedelju dana. Prekomerni razvoj algi može da se spreči dodavanjem vodi CuSO4 (bakar sulfata), ali uz predostrožnost da se one u potpunosti ne unište. Za zimovnike birati one objekte koji nemaju mnogo mulja sa organskim materijama, i u kojima se može uspostaviti protok vode. Zimi, ledenu koru na površini razbijati na što veći broj komada, i načiniti otvore kroz koje će izlaziti štetni gasovi iz vode CO2, H2S, a ulaziti kiseonik. 

 

  1. Popularno
  2. Aktuelno
  3. Komentari

 

Kalendar

« Новембар 2019 »
Пон Уто Сре Чет Пет Суб Нед
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30